“ไบเบิลไม่บอกวันประสูติพระเยซู” แล้วคริสต์มาสมาจากไหน?

“ไบเบิลไม่บอกวันประสูติพระเยซู” แล้วคริสต์มาสมาจากไหน?

ในปัจจุบันผู้ที่นับถือศาสนาคริสต์ในหลายประเทศ หรือแม้แต่ผู้ที่ไม่ใช่ชาวคริสต์อย่างคนไทยหลายคนที่แค่อยากร่วมสนุกในวันอันรื่นเริงต่างๆ ต่างก็ร่วมเฉลิมฉลองงานวันคริสต์มาส หรือวันประสูติของพระเยซูในวันที่ 25 ธันวาคมของทุกปี

แต่อันที่จริงแล้ว เรารู้ได้อย่างไรว่าพระเยซูประสูติในวันที่ 25 ธันวาคม เพราะแม้แต่ในคัมภีร์ไบเบิลก็ไม่มีบันทึกเรื่องนี้เอาไว้!?

ในช่วงศตวรรษที่ 1 – 2 นั้น พบว่าไม่มีหลักฐานใดๆ ที่บ่งบอกได้ถึงวันที่ประสูติของพระเยซูได้เลย จะมีก็แต่เนื้อความบางตอนในคัมภีร์ไบเบิลที่พอจะให้เค้าโครงได้บ้าง โดยคัมภีร์ไบเบิลได้บันทึกไว้ว่าในขณะที่คนเลี้ยงแกะกำลังต้อนแกะในยามกลางคืนก็เกิดได้ยินข่าวเกี่ยวกับการประสูติของพระเยซู

จากเนื้อความดังกล่าวนี้ ก็ทำให้สันนิษฐานได้ว่าในช่วงเวลานั้นน่าจะเป็นช่วงฤดูใบไม้ผลิหรือฤดูใบไม้ร่วง เพราะถ้าหากเป็นฤดูหนาวแล้ว แกะก็น่าจะต้องอยู่ในคอกตลอดเวลาเพื่อหลบอากาศที่หนาวเย็น ดังนั้น จากบริบทดังกล่าวก็จะเห็นว่ามีความเป็นไปได้ที่พระเยซูอาจไม่ได้ประสูติในวันที่ 25 ธันวาคม หรือแม้แต่ในช่วงฤดูหนาวเลยเสียด้วยซ้ำไป ยิ่งไปกว่านั้นนักวิชาการก็ยังไม่พบว่ามีหลักฐานที่บ่งบอกถึงการเฉลิมฉลองวันคริสต์มาสในยุคนั้นอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม ราว ค.ศ. 200 เคลเมนต์แห่งอเล็กซานเดรีย (Clement of Alexandria) นักเทววิทยาชาวกรีกได้บันทึกว่าในสมัยนั้นมีการเสนอวันประสูติของพระเยซูโดยชาวคริสต์จากหลากหลายกลุ่ม แต่จากบันทึกนี้ก็พบว่าไม่มีชาวคริสต์กลุ่มใดที่เสนอให้วันที่ 25 ธันวาคมเป็นวันประสูติของพระเยซูเลย

กระทั่งเมื่อเวลาได้ร่วงโรยมาจนถึงในศตวรรษที่ 4 ผู้คนเริ่มให้ความสนใจในประเด็นดังกล่าวมากขึ้น มีการคาดเดาถึงวันประสูติของพระเจ้า โดยความเชื่อเรื่องวันประสูตินี้ได้ถูกแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย กล่าวคือ ชาวโรมันตะวันตกเชื่อว่าพระเยซูประสูติในวันที่ 25 ธันวาคม ในขณะที่ทางโรมันตะวันออกเชื่อว่าน่าจะเป็นวันที่ 6 มกราคม ความเชื่อของชาวโรมันตะวันออกดังกล่าวยังสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ดังที่จะเห็นได้ว่าโบสถ์อาร์เมเนียนทุกวันนี้ก็ยังฉลองวันคริสต์มาสในวันที่ 6 มกราคมของทุกปีอยู่เป็นประจำ

นอกจากนี้ ในช่วงกลางศตวรรษที่ 4 ก็พบว่ามีหลักฐานของโรมันที่บันทึกรายชื่อบาทหลวงและสาวกศาสนาคริสต์พร้อมกับวันเสียชีวิต ซึ่งเป็นที่น่าสนใจว่ารายชื่อแรกที่พบในบันทึกดังกล่าวคือรายชื่อของพระเยซู พร้อมวันประสูติ ไม่ใช่วันสิ้นพระชนม์ ทั้งนี้วันประสูติที่มีบันทึกไว้ก็คือวันที่ 25 ธันวาคม

จากหลักฐานและเรื่องราวต่างๆ ที่กล่าวมาข้างต้น ก็จะเห็นได้ว่ามีกระแสแนวคิดเกี่ยวกับวันประสูติของพระเยซูว่าเป็นวันที่ 25 ธันวาคมเป็นกระแสสำคัญ ทั้งนี้คำถามที่น่าสนใจต่อมาก็คือ

ทำไมจึงต้องเป็นวันที่ 25 ธันวาคม?
คำตอบของคำถามนี้ยังไม่มีใครรู้ได้แน่ชัด จะมีก็แต่ทฤษฎี 2 ทฤษฎีหลักที่พอจะอธิบายได้ คือ

  1. เนื่องจากวันที่ 25 ธันวาคมเป็นวันที่ชาวโรมันโบราณซึ่งแรกเริ่มเดิมทีนั้นนับถือลัทธิเพแกนหรือลัทธินอกศาสนาจะทำการเฉลิมฉลองให้กับพระเจ้าหลายพระองค์ ชาวคริสต์ในขณะนั้นต้องการจะเผยแผ่ศาสนาจึงตั้งใจเลือกให้วันที่ 25 ธันวาคมเป็นวันประสูติของพระเยซูเพื่อให้ตรงกับวันเฉลิมฉลองพระเจ้าของลัทธิเพแกน โดยเชื่อว่าวิธีการนี้จะทำให้ชาวลิทธิเพแกนจะร่วมฉลองให้กับวันประสูติของพระเยซู และเปิดใจให้กับศาสนาคริสต์มากยิ่งขึ้น

อย่างไรก็ตามนักวิชาการก็ไม่ได้เชื่อแนวคิดดังกล่าวอย่างเต็มที่เนื่องจากไม่พบว่ามีหลักฐานทางคริสตศาสนาใดๆ ที่บันทึกเรื่องราวเช่นนี้ไว้เลย แต่สิ่งที่น่าจะมีความเป็นไปได้จากแนวคิดนี้คือ ธรรมเนียมในศาสนาคริสต์นั้นน่าได้รับอิทธิพลจากความเชื่ออื่นๆ โดยเฉพาะความเชื่อในลัทธิเพแกน ดังจะเห็นได้ว่าแม้แต่ต้นคริสต์มาสเองก็คล้ายว่าจะเป็นสิ่งตกทอดมาจากธรรมเนียมของลัทธิเพแกนในยุคกลาง

  1. แนวคิดที่ 2 นี้เป็นแนวคิดจาก Louise Duchesne นักวิชาการชาวฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 20 ซึ่งได้รับการพัฒนาต่อมาโดยนักวิชาการชาวอเมริกัน Thomas Talley ที่กล่าวว่าพระเยซูน่าจะประสูติวันเดียวกันกับวันที่สิ้นพระชนม์ ทั้งนี้วันที่มีบันทึกว่าพระเยซูโดนตรึงกางเขนนั้นก็คือวันที่ 25 มีนาคม จึงสามารถสันนิษฐานได้ว่าพระองค์น่าจะลงมาจุติบนโลกในวันที่ 25 มีนาคม และประสูติ 9 เดือนหลังจากนั้นคือ วันที่ 25 ธันวาคม

อย่างไรก็ตาม จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีใครรู้ถึงที่มาที่แท้จริงของวันที่ 25 ธันวาคมว่ามาเป็นวันคริสต์มาส หรือเป็นวันประสูติของพระเยซูได้อย่างไร แต่ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลอะไรนั้น วันนี้ก็ถือเป็นวันที่มีความสำคัญกับชาวคริสต์เนื่องจากเป็นวันที่ทำให้สมาชิกครอบครัวที่กระจัดกระจายแยกย้ายกันอยู่คนละที่ ได้กลับมาร่วมสังสรรค์พูดคุยกันอีกครั้งในทุกๆ ปี

อ้างอิง

McGowan, Andrew “How December 25 Became Christmas”. ฺBible History Daily. 25 Dec 2018,

Winters, Riley “The true meaning of Paganism”. Ancient Origin. 25 Dec 2018,

เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์ เมื่อ 25 ธันวาคม พ.ศ.2561