“ชุมชนฐานการเรียนรู้”เปิดพื้นที่ให้เด็กเรียนรู้ 3 โรงเรียน

“ชุมชนฐานการเรียนรู้”เปิดพื้นที่ให้เด็กเรียนรู้ 3 โรงเรียน

จากจุดเริ่มต้นของการเปิดพื้นที่การเรียนรู้ในโรงเรียน สู่การเชื่อมร้อยความสัมพันธ์การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่มีเป้าหมายการจัดการศึกษาเดียวกัน คือ “ชุมชนฐานการเรียนรู้” เป็นการการเปิดประตูการเรียนรู้ออกจากกรอบห้องเรียน และนอกโรงเรียน สู่ชุมชนที่มีภูมิปัญญาอย่างหลากหลาย รวมทั้ง การมีทรัพยากรธรรมชาติ มีแม่น้ำสงครามไหลผ่านทั้ง 3 โรงเรียน คือ โรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัว โรงเรียนบ้านห้วยทราย อ.บ้านม่วง จ.สกลนคร และ โรงเรียนบ้านนาสีนวล อ.เจริญศิลป์ จ.สกลนคร อุดมไปด้วยความหลากหลายในลุ่มน้ำสงคราม ทั้งชนิดพันธุ์ปลา สัตว์ และพืชตามชายฝั่งลุ่มน้ำที่เรียกว่า ป่าบุ่ง ป่าทาม

ดังนั้น ชุมชนจึงเป็นบริบทสำคัญที่นำมาเป็นสื่อการสอนที่มีชีวิต สร้างประสบการณ์การเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน เมื่อได้เห็น และเข้าใจธรรมชาติ วิถีชีวิตของคนในชุมชนแล้ว ย่อมเกิดความรัก ความหวงแหน จนนำไปสู่การต่อยอดเชิงสร้างสรรค์ในธุรกิจชุมชนต่อไป

ทั้ง 3 โรงเรียน จึงร่วมมือกันสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่สอดคล้องกับลุ่มน้ำสงคราม นำมาสู่การจัดกิจกรรม SHOW & SHARE #3 เมื่อเร็วๆ นี้ มีวัตถุประสงค์หลักคือ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การเป็นผู้ถ่ายทอด และผู้เรียนรู้ในกิจกรรมของแต่ละโรงเรียน รวมทั้ง การสร้างเครือข่ายของนักเรียน และครู ที่จะนำไปสู่การพัฒนาตนเองต่อไป

นางสุรางค์ คำมุข รองผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา (สพป.) สกลนคร เขต 3 กล่าวในการเป็นประธานในพิธีเปิดการจัดงาน SHOW & SHARE #3 ว่า

“รู้สึกเป็นเกียรติที่ได้เห็นความร่วมมือระหว่าง 3 โรงเรียน ที่เป็นรูปธรรม มีแนวทางการจัดการศึกษาในทิศทางเดียวกัน บนจุดร่วมเดียวกัน นั่นคือ ลำน้ำสงคราม ขอชื่นชมการนำแนวคิด ฮักบ้านเกิด ชุมชนฐานการเรียนรู้ ซึ่งถือว่าช่วยตอบโจทย์การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ทั้ง 3 โรงเรียนมีลักษณะพื้นที่ใกล้เคียงกันชุมชนติดกับแม่น้ำสงคราม เขตพรมแดนการปกครองติดกับ อ.บ้านดุง มีวัฒนธรรมที่ใกล้เคียงกัน ชุมชนมีภูมิปัญญาที่น่าสนใจ มีป่าบุ่ง ป่าทามที่อุดมสมบูรณ์ มีดินที่นำมาใช้ประโยชน์นำมาจัดกระบวนการเรียนรู้แก่นักเรียน และผู้ที่สนใจ ทั้งนี้ ได้เห็นความตั้งใจของการจัดการเรียนรู้ที่ไม่ได้มุ่งเน้นแต่เพียงวิชาการอย่างเดียว แต่ได้เสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางทักษะชีวิตที่เกิดจากการบวนการเรียนรู้นอกห้องเรียน ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการขับเคลื่อนทางการศึกษาในศตวรรษที่ 21 เกิดเป็นพื้นที่ต้นแบบของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ให้แก่สถานศึกษา และชุมชนอื่นต่อไป”
ส่วนเจ้าของพื้นที่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในครั้งนี้คือ นายชวลิต มินพิมาย ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัว กล่าวถึงเป้าหมายของการจัดกิจกรรมในครั้งนี้ว่า

“เป็นอีกจุดเริ่มต้นของการจัดการศึกษา ที่ไม่ได้มุ่งเน้นทางวิชาการเพียงอย่างเดียว สิ่งสำคัญที่พยายามสร้าง และจัดกระบวนการเรียนรู้ คือ การตอบโจทย์ชุมชน และสร้างทักษะการเรียนรู้แก่ผู้เรียน จุดมุ่งหมายสำคัญของการจัดงานครั้งนี้ ได้เห็นความร่วมมือระหว่างสถานศึกษา ซึ่งจุดเริ่มต้นของการเชื่อมร้อยนั้น เกิดจากบริบทที่ใกล้เคียงกัน โดยมีลำน้ำสงครามเป็นจุดสำคัญ ความร่วมมือของทั้ง 3 โรงเรียน ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนในกระบวนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานการเรียนรู้ เพื่อให้เห็นการนำภูมิปัญญาในท้องถิ่นเข้ามาผนวกกับแนวความคิดสร้างสรรค์ ต่อยอดองค์ความรู้ต่อไป จนทำให้เห็นคุณค่าของชุมชนตนเอง เราคาดหวัง และเชื่อมั่นเสมอว่า สิ่งเหล่านี้จะเป็นแนวทางของการพัฒนาชุมชน และสังคมอย่างยั่งยืน บนแนวคิด ชุมชนฐานการเรียนรู้”

ครูชินกร พิมพิลา ครูโรงเรียนบ้านนาสีนวล อีกแรงกำลังการขับเคลื่อน ครูที่สร้างการเปลี่ยนแปลงให้สังคมได้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล ทุกคนคือที่ 1 ในแต่ละด้าน ผู้ผ่านเวที TEDx KHONKEAN U มาแล้ว เล่าถึงการเปิดพื้นที่การเรียนรู้ของโรงเรียนบ้านนาสีนวล กรณีศึกษาการสร้างห้องน้ำโฮมบุญ ของ นายชัยยา ชาพิทักษ์ นักเรียนชั้น ม.5 ที่เกิดจากการนำโจทย์ประวัติศาสตร์ชุมชนที่ค้นพบเศษไหโบราณ สู่การหาคำตอบ จนพบว่าดินทามลุ่มน้ำสงคราม นำมาทำเป็นอิฐได้ ได้ออกแบบห้องน้ำที่มีความร่วมสมัย และใช้วัสดุคืออิฐแดงมาเป็นส่วนสำคัญในการก่อสร้าง จากการออกแบบสู่การก่อสร้างโดยได้รับเงินบริจาคทั้งใน และต่างประเทศผ่านสื่อสังคมออนไลน์ จนกระทั่งสร้างเสร็จสิ้นสมบูรณ์
ส่วน นายทรงศักดิ์ สู่สุข ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยทราย เล่าถึงความประทับใจของงานว่า เป็นมิติใหม่ของการก้าวข้ามการแข่งขัน เปลี่ยนเป็นการแบ่งปันในสิ่งที่ตนเองถนัด นักเรียน และครูได้นำเสนอ ถ่ายทอด เป็นผู้ให้ และผู้รับ ได้เห็นถึงความสามารถของแต่ละคนที่แตกต่างกันออกไป เด็กๆ มีความสุขในการร่วมทำกิจกรรมแต่ละจุด คือพื้นที่การเรียนรู้โรงเรียนชุมชนห้วยหลัว เป็นการฝึกปฏิบัติการทำไข่เค็มด้วยดินทามลุ่มน้ำสงคราม การทำพวงกุญแจจากเศษผ้า โรงเรียนบ้านห้วยทรายได้นำเสนอ และแลกเปลี่ยนการเล่นดนตรีพื้นบ้าน เช่น โปงลาง พิณ แคน โหวด กลอง และโรงเรียนบ้านนาสีนวล ได้เปิดพื้นที่การฝึกปฏิบัติการทำกระทงเทียน การมัดย้อมผ้าจากสีธรรมชาติ การนวดฝ่าเท้าด้วยสมุนไพรในชุมชน รวมทั้ง การแสดงดนตรีโปงลางพื้นเมือง การแสดงนาฏศิลป์พื้นเมือง และการแสดงดนตรี”
การจัดงาน SHOW & SHARE #3 มีนักเรียนเข้าร่วมงานกว่า 700 คน จาก 3 โรงเรียน ผู้ปกครอง ชาวบ้าน คณะครู และผู้ที่สนใจมากกว่า 100 คน ด.ช.ณัฐวุฒิ สมนาม (นุ๊ก) นักเรียนโรงเรียนบ้านนาสีนวล หนึ่งในผู้ร่วมกิจกรรม เล่าความประทับใจว่า “ชอบกิจกรรมการฝึกปฏิบัติมาก โดยเฉพาะการทำพวงกุญแจจากเศษผ้า ตอนแรกคิดว่าตนเองทำไม่ได้ แต่เพื่อนๆ โรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัวได้สอน ใช้เวลาไม่นานก็ทำสำเร็จ เป็นพวงกุญแจชิ้นแรกในชีวิตผมเลยครับ”

นอกจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้แล้ว งาน SHOW & SHARE #3 ยังได้สร้างความประทับใจ และการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ คือการลดใช้พลาสติก และถ้วยโฟม ได้นำวัสดุธรรมชาติ และย่อยสลายได้ มาเป็นภาชนะในการจำหน่ายสินค้าอีกด้วย ทำให้เห็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม

จุดเริ่มต้นที่ยังจะก้าวต่อไป โดยขยายเครือข่ายของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยอาศัยบริบทความสัมพันธ์ของลุ่มน้ำสงคราม เชื่อได้ว่าจะเกิดเครือข่ายการจัดการศึกษาที่ตอบโจทย์การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างเหนียวแน่น ก้าวข้ามการแข่งขัน เปลี่ยนเป็นการแบ่งปันอย่างแน่นอน